GENEL AMAÇ
Çocukların zihinsel, bedensel ve sosyal gelişimlerini anne karnından itibaren destekleyerek bebek ölümlerini azaltarak ve sağlıklı nesillerin yetişmesini sağlamak.
ÖZEL AMAÇAkdeniz İlçesindeki 200 anne adayının sağlıklı çocuk yetiştirme konusunda bilinçlenmelerini sağlamak.
Akdeniz İlçesindeki 200 annenin 0-6 ay arası bebeklerinin gelişimsel açıdan karşılaşabilecekleri riskleri azaltmak.
Ülkemizdeki bütün ölümlerin yaklaşık %30' unu bebek ölümleri oluşturur. Bebek ölüm hızı, o bölgedeki çocukların sağlık düzeylerini göstermektedir. Ülkemizdeki bebek ölüm hızı, binde 17'dir (Türkiye Nüfus Sağlık Araştırması 2008). Gelişmiş ülkelerde bu oran binde 10 veya daha azdır
.
Bu ölümlerin, % 60 'ı doğumdan sonraki 1 ay içerisinde görülür. Kalan kısmı ise ilk 1 aydan sonra başlayan ve 1 yaşına kadar olan ölümlerdir. Bir yaşına kadar olan ölümlerin nedenleri arasında yetersiz bağışıklıma, beslenme yetersizliği ve çevre koşulları ve bebek bakım koşullarının olumsuz olması gösterilmektedir. İlk 1 ay içerisinde görülen ölümler daha çok doğumsal anormalliklere bağlı olduğu için düzeltilmesi zordur. Bir yaşına kadar olan ölümler ise çevre ve bakım koşullarının düzeltilmesi sonucu önlenebilecek hastalıklardan oluşmaktadır.
Annenin ve bebeğin sağlığı için gebeliğin ilk döneminden başlayarak gebelik kontrollerine gidilmesi, kontrollerin düzenli, yeterli sayıda ve nitelikli olması, doğumun iyi koşullarda yapılması ve yeni doğan bebek bakımının yeterli düzeyde olması gereklidir. Bu şekilde tehlikeler azaltılır, ancak yine de tümüyle ortadan kalkmaz. Doğum normal ilerlerken, meydana gelen normalden sapmalar anne ve bebek için tehlike oluşturabilir. Evde doğumda, olası sorunlarda sağlık personeli, araç-gerecin bulunmaması ve gerekli tıbbı müdahalenin yapılamaması anne ve bebekte geri dönüşü olmayan durumlara neden olacaktır.
Ülkemizde bebek doğumlarının kendi kendine, sağlık personeli olmayan kişilerin yardımıyla gerçekleşmesi, nitelikli sağlık hizmet sunumuna ulaşamaması, bebek ölümlerini arttırmaktadır. Türkiye'de ölen bebeklerin ancak %60'a yakını ölümden önce doktor tarafından muayene edilmektedir.
Dünya çapında yapılan araştırmalar, tıbbi problemlerin ve/veya sosyal faktörlerin bebek ölümlerine neden olduğunu ortaya koymuştur.
Anne ölümlerinin başta gelen sebepleri arasında ise doğum sonrası kanama, gebelik zehirlenmesi ve enfeksiyonlar gelmektedir. Ülkemiz Anne ölümleri arasında 170 ülke arasından 57. sıradadır.
Gebelikte beslenme ile zihinsel gelişim arasındaki ilişkiler bilinmektedir. Yapılan bazı gözlemlerde prematüre doğanlar arasında zihinsel geriliğin daha sık görüldüğü belirtilmektedir. Bu nedenle gebelikte beslenmeye gösterilen özen, sağlıklı çocukların dünyaya gelmesine neden olacaktır. Sağlıklı nesiller, sağlıklı annelerden doğarlar. Gebeliği süresince yeterli ve dengeli beslenen kadınlarda hem anne sağlığı hem de doğacak çocuğun fiziksel ve beyin gelişimi korunmuş olur.
Projenin uygulanacağı Akdeniz ilçesindeki gebelerin genellikle sosyo-ekonomik ve eğitim düzeyinin düşük olduğu, doğum öncesi ve doğum sonrası bakım hizmetlerinden daha az faydalandıkları, yetersiz beslendikleri görülmektedir.
Bu anlamda yapılacak her türlü faaliyet anne adayının ve bebeğin fizyolojik ve psiko-sosyal olarak sağlıklı hale getirilmesi açısından oldukça etkili olacaktır.
İyi Yaşa Bebek Projesi bu konulardaki ihtiyaca cevap verecek nitelikte faaliyetleri kapsamaktadır.
HEDEF GRUPLAR :
Akdeniz İlçesinde göçle gelen nüfusun yoğun olarak yaşadığı mahalleler olan Hal, Gündoğdu, Çilek, Şevket Sümer ve Çay Mahallesinde yaşayan 200 gebe hedef grup olarak seçilmiştir
AKDENİZ SAĞLIK GRUP BAŞKANLIĞININ İSTATİSTİK VERİLERİ
Akdeniz İlçesinde daha çok göçle gelen nüfusun yoğun olarak yaşadığı mahaller olan Hal, Gündoğdu, Çilek, Şevket Sümer ve Güneş Mahallesinde yaşayan 200 gebe hedef grup olarak seçilmiştir.
Akdeniz İlçesinde 2009 yılında 5895, 2010 yılında 5564 canlı doğum gerçekleşmiştir.
|
DEĞİŞKENLER |
2009 |
2010 |
|
Gebe sayısı |
5230 |
5767 |
|
Canlı doğum sayısı |
5895 |
5564 |
|
Gebe izlem sayısı |
27.344 |
25.001 |
|
Evde doğum sayısı |
304 |
267 |
|
Ölen bebek sayısı |
136 |
73 |
Anne adayları eğitim içeriği konularda bilgi ve beceri kazanacaklardır.
Edindikleri bilgilerle daha sağlıklı bir gebelik geçirecekler ve bebekleri daha sağlıklı doğacaktır.
Bebeklerini yeterli ve dengeli besleyeceklerdir.
Hastane doğum oranları artacak ve anne-bebek açısından istenmeyen yan etkilerle karşılaşma oranları azalacaktır.
Eğitim ortamlarında sosyalleşecekler, gebeliklerini daha huzurlu geçireceklerdir.
Kendilerini daha değerli hissedecekler, özgüvenleri gelişecektir.
Bebeklerine oyuncak yapacaklar, bebekleriyle bağları gelişecektir.
Bebeklerin gelişimini izleme becerisi kazanacaklar, bebek gelişmesinde beklenmeyen durumları erken fark edecekler sağlık kurumlarından hizmet talep edecekleridir.
Akdeniz Kaymakamlığı proje hazırlama ve yürütme deneyimi kazanacaktır.
HEDEF KİTLE EĞİTİM FAALİYETLERİ
Eğitim faaliyetleri, Projenin başlamasını takip eden 4– 10 ayları arasında, gebelere yapılacak olan teorik ve pratik eğitimler, uygun bir eğitim/toplantı salonunda, interaktif yöntemlerle sunulacaktır. Planlanan eğitimlerin projenin özel amaçlarına ulaşacak şekilde yürütülebilmesi için, eğitim öncesi, eğitim esnasında ve eğitim sonrasında olumlu eğitim atmosferi oluşturulacaktır. Eğitim öncesi, eğitimin yeri, tarihi, zamanı, katılımcı sayısı, eğitim salonunun fiziksel koşulları (ısı, ışık, ses, oturma düzeni) organize edilecek, eğitim araç gereçleri gözden geçirilecek ve eğitimciler kendileri ile ilgili hazırlıkları tamamlayacaklardır.
Eğitim esnasında, katılımcıların birbiriyle tanışmaları sağlanacak, kursun amaçları ve hedefleri gözden geçirilecek, karşılıklı düşünce ve öneriler alınarak, eğitim programı incelenecek, katılımcı soruları yanıtlanacaktır. Eğitim sonrasında karşılaşılan sorunlarla başa çıkmayı öğrenmek ve deneyimlerimizi paylaşmak için, katılımcılarla eğitim sonrası evlerinde yapacakları uygulamalar planlanacaktır. Proje sonunda, eğitimlere katılan gebelere katılım belgesi verilecektir.
BEBEKLERE ANKARA GELİŞİM DEĞERLENDİRME ENVANTERİ UYGULAMASI
Proje kapsamında, eğitime katılan ve doğumu gerçekleşen gebelere, 0-6 aylık dönemde ev ziyaretleri yapılarak anne ve bebeğin sağlık durumu yerinde gözlemlenecektir. Bu ziyaret esnasında bebeğin fiziksel, zihinsel ve psiko-sosyal gelişimini değerlendirmek amacıyla, projede görevli Hekim ve Ebe tarafından Ankara Gelişim Tarama Envanteri uygulanacaktır.
Uygulama sonunda tespit edilen gelişme geriliği olan bebeklerin sağlık durumları hakkında ailelere ve aile hekimlerine bilgi verilerek uygun sağlık merkezlerine yönlendirilmesi yapılacaktır.
Proje büyük bir programın parçasıdır
Türkiye Üreme Sağlığı Programı; Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen Türkiye Üreme Sağlığı Programının (TÜSP) temel amacı, Türkiye’de üreme sağlığı hizmetlerinin kullanılabilirliği ve erişebilirliğinin artırılması, hizmet kalitesinin yükseltilmesidir. Programın öncelikli alanlarından biri gebeler ve bebeklerdir. “Güvenli Annelik ve Acil Obstetrik Bakım” hizmet içi modülü ile hizmet sunan sağlık personelini eğitmek ve saha çalışmalarında izlem protokollerini uygulamak amaçlanmıştır. Kadınların gebelik dönemlerini ve doğumlarını güvenli koşullarda gerçekleştirmelerini ve anne ve bebeğin uygun sağlık hizmetlerinden yararlanabilmeleri hedeflenmektedir. Proje eğitim çalışmalarında, bu programın bilimsel kaynaklarından faydalanacaktır.
Sağlık Bakanlığı, Acil Obstetrik Bakım Protokolleri: Ülkemizde 2003 yılından bu yana uygulanmakta olan Sağlıkta Dönüşüm programında anne ve çocuklara özel önem verilmektedir. Bu doğrultuda nitelikli sağlık hizmet sunumunu standardize ederek gebelik, doğum eylemi ve lohusalık esnasındaki istenmeyen yan etkileri azaltarak anne ve bebek ölümlerinin azaltılması, evde doğumun önlenmesi hedeflenmiştir. Proje eğitim çalışmalarında, bu programın bilimsel kaynaklarından faydalanacaktır.